đúng mực

Cô giáo luôn có thái độ đúng mực với học sinh.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Phù hợp với chuẩn mực, lẽ phải, hoặc quy tắc đã được thừa nhận: Chỉ sự việc, hành vi, thái độ được xem là hợp lý, hợp đạo lý, không vượt quá giới hạn cho phép.
   • Có chừng mực, điều độ: Thể hiện sự cân bằng, không thái quá, không bất cập.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Anh ấy luôn có thái độ đúng mực trong các cuộc thảo luận. (Thái độ của anh ấy phù hợp với các quy tắc ứng xử, không quá khích.)
  • Lời phê bình của cô giáo rất đúng mực và mang tính xây dựng. (Lời phê bình hợp lý, có căn cứ và nhằm mục đích tốt.)
  • Một công dân cần cư xử đúng mực nơi công cộng. (Hành vi cần phù hợp với các chuẩn mực xã hội chung.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "sống đúng mực": sống một cách chừng mực, có nguyên tắc, phù hợp với đạo đức và lẽ phải.
  • Ông ấy là tấm gương về một người sống đúng mực và liêm khiết.
• "giữ thái độ đúng mực": duy trì một thái độ phù hợp, không sa đà vào cảm xúc tiêu cực hoặc hành vi thiếu kiểm soát.
  • Dù bị khiêu khích, anh ta vẫn giữ được thái độ đúng mực.

Biến thể và từ gần giống

• Mực thước (tính từ): có khuôn phép, chuẩn mực (thường dùng cho hành vi, cử chỉ).
  • Cử chỉ của anh ấy rất mực thước.
• Chừng mực (danh từ/tính từ): mức độ vừa phải, phải chăng; có tính chất điều độ, không quá đáng.
  • Anh ta ăn nói có chừng mực.

Từ đồng nghĩa

• Phải phép: đúng với phép tắc, lễ nghi.
• Hợp lý: có lý lẽ, phù hợp với lẽ thường.
• Điều độ: có mức độ vừa phải, không thái quá.

Từ trái nghĩa

• Quá đáng: vượt quá mức độ cho phép, thái quá.
• Thiếu chuẩn mực: không đáp ứng được các tiêu chuẩn, quy tắc thông thường.
• Bất nhã: thô lỗ, thiếu lịch sự.